OECD: sztuczna inteligencja zmienia sposób funkcjonowania administracji podatkowych

Zespół CASP

OECD poświęca coraz większą uwagę wykorzystaniu sztucznej inteligencji w administracji publicznej, w tym w administracjach podatkowych. W opublikowanych w ostatnim czasie raportach i analizach organizacja wskazuje, że technologie oparte na sztucznej inteligencji stają się jednym z najważniejszych narzędzi wspierających proces cyfrowej transformacji systemów podatkowych. Zmiany te dotyczą zarówno sposobu świadczenia usług dla podatników, jak i działań związanych z analizą ryzyka, kontrolą podatkową oraz przeciwdziałaniem oszustwom podatkowym.

Według OECD administracje podatkowe należą do instytucji publicznych dysponujących jednymi z największych zbiorów danych. Powoduje to, że narzędzia wykorzystujące sztuczną inteligencję mogą być stosowane do analizy bardzo dużych ilości informacji, identyfikowania nietypowych schematów zachowań oraz wykrywania potencjalnych przypadków nieprzestrzegania przepisów podatkowych. W wielu państwach rozwiązania oparte na AI wspierają już proces typowania podmiotów do kontroli, wykrywania oszustw podatkowych oraz analizowania danych pochodzących z różnych źródeł administracyjnych.

OECD zwraca jednocześnie uwagę, że zastosowanie sztucznej inteligencji nie ogranicza się do działań kontrolnych. Coraz częściej AI wykorzystywana jest również do usprawniania kontaktów pomiędzy administracją a podatnikami. Przykładem są inteligentni asystenci i chatboty odpowiadające na pytania podatników, systemy wspomagające przygotowywanie deklaracji podatkowych czy rozwiązania pozwalające na automatyczne wykrywanie błędów jeszcze na etapie składania dokumentów. Celem takich działań jest ograniczenie obciążeń administracyjnych oraz poprawa jakości obsługi podatników.

W opublikowanym przez OECD raporcie „Governing with Artificial Intelligence” podkreślono jednak, że administracja podatkowa należy do obszarów szczególnie wymagających pod względem stosowania nowych technologii. Wynika to przede wszystkim z konieczności ochrony danych podatników, zapewnienia przejrzystości podejmowanych decyzji oraz utrzymania społecznego zaufania do systemu podatkowego. OECD wskazuje, że wykorzystanie sztucznej inteligencji przez organy podatkowe powinno odbywać się z zachowaniem odpowiednich standardów dotyczących prywatności, bezpieczeństwa informacji oraz możliwości weryfikacji decyzji podejmowanych przy wsparciu algorytmów.

Organizacja zwraca również uwagę na wyzwania związane z wdrażaniem AI. Do najważniejszych należą niedobór specjalistów posiadających odpowiednie kompetencje technologiczne, wysokie koszty tworzenia i utrzymywania zaawansowanych systemów analitycznych oraz konieczność dostosowywania obowiązujących ram prawnych do nowych technologii. OECD podkreśla, że wiele administracji podatkowych znajduje się obecnie na etapie testowania i stopniowego wdrażania rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji, a skala ich wykorzystania pozostaje zróżnicowana pomiędzy poszczególnymi państwami.

Szczególne znaczenie dla dalszego rozwoju tych rozwiązań ma realizowana przez OECD koncepcja Tax Administration 3.0, zakładająca coraz większą integrację systemów podatkowych z cyfrowym środowiskiem gospodarczym. W tym modelu sztuczna inteligencja ma wspierać bardziej automatyczne i zintegrowane wykonywanie obowiązków podatkowych, ograniczając konieczność ręcznego raportowania oraz zwiększając efektywność działania administracji. OECD wskazuje, że odpowiednio wdrożone rozwiązania mogą przyczynić się zarówno do poprawy skuteczności poboru podatków, jak i do uproszczenia relacji pomiędzy podatnikami a administracją skarbową.

Rosnące znaczenie sztucznej inteligencji w administracji podatkowej wpisuje się w szerszy proces cyfrowej transformacji sektora publicznego. Z perspektywy polityki publicznej oznacza to konieczność równoważenia korzyści wynikających z wykorzystania nowych technologii z potrzebą ochrony praw podatników oraz zapewnienia transparentności działania organów państwa. OECD podkreśla, że dalszy rozwój sztucznej inteligencji będzie wymagał nie tylko inwestycji technologicznych, lecz również odpowiednich mechanizmów nadzoru i zarządzania, które pozwolą budować zaufanie do nowych rozwiązań stosowanych przez administracje podatkowe.

Źródło w linku