Komisja Europejska opublikowała „Annual Report on Taxation 2026”. Nowe spojrzenie na kierunki polityki podatkowej w UE

Zespół CASP

Komisja Europejska opublikowała kolejną edycję Annual Report on Taxation, przedstawiającą kompleksową analizę systemów podatkowych państw członkowskich Unii Europejskiej oraz najważniejszych trendów w polityce podatkowej. Raport pokazuje, że w warunkach utrzymującej się niepewności geopolitycznej, presji na finanse publiczne oraz konieczności zwiększania konkurencyjności europejskiej gospodarki podatki pozostają jednym z podstawowych instrumentów realizacji celów gospodarczych i społecznych. Jednocześnie opracowanie wskazuje, że rola systemów podatkowych wykracza dziś daleko poza funkcję fiskalną – coraz częściej służą one wspieraniu inwestycji, transformacji klimatycznej, aktywności zawodowej oraz poprawie efektywności administracji podatkowej. 

Jednym z najważniejszych wniosków raportu jest wzrost dochodów podatkowych w Unii Europejskiej. W 2024 r. łączne wpływy z podatków i obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne osiągnęły poziom 39,4% PKB, co oznacza wzrost w porównaniu z rokiem poprzednim. Komisja wskazuje, że za tę zmianę odpowiadały przede wszystkim wyższe wpływy z opodatkowania pracy, podczas gdy dochody z podatków konsumpcyjnych i kapitałowych pozostawały zasadniczo stabilne. W dłuższej perspektywie zauważalne są jednak stopniowe zmiany w strukturze dochodów podatkowych. W wielu państwach członkowskich rośnie znaczenie opodatkowania kapitału, natomiast maleje udział podatków związanych z konsumpcją, zwłaszcza podatków środowiskowych. Raport zwraca również uwagę, że proces starzenia się społeczeństw może w przyszłości wpływać zarówno na poziom dochodów podatkowych, jak i ich strukturę, co będzie wymagało poszukiwania bardziej stabilnych źródeł finansowania wydatków publicznych. 

Publikacja poświęca wiele miejsca zagadnieniu wykorzystania podatków jako narzędzia kształtowania zachowań podatników. Analizie poddano między innymi wpływ konstrukcji systemów podatkowych na aktywność zawodową oraz decyzje dotyczące podejmowania pracy. Komisja wskazuje, że odpowiednio zaprojektowane rozwiązania podatkowe i system świadczeń mogą wzmacniać zachęty do zatrudnienia, choć efekty różnią się pomiędzy państwami członkowskimi oraz poszczególnymi grupami gospodarstw domowych. Szczególną uwagę poświęcono także instrumentom wspierającym inwestycje związane z dekarbonizacją gospodarki. W tym kontekście raport omawia rolę ulg podatkowych, przyspieszonej amortyzacji czy kredytów podatkowych jako elementów realizacji założeń Clean Industrial Deal, podkreślając znaczenie odpowiedniej konstrukcji takich preferencji dla ich skuteczności. 

Istotnym elementem tegorocznej edycji raportu jest również analiza reform podatkowych wdrażanych przez państwa członkowskie. Według danych zebranych wspólnie przez Komisję Europejską i OECD w 2026 r. zgłoszono blisko 400 działań reformujących systemy podatkowe, z których niemal połowa była ukierunkowana na wzmacnianie konkurencyjności i wspieranie wzrostu gospodarczego. Drugim najczęściej wskazywanym celem było zwiększenie sprawiedliwości systemów podatkowych, natomiast pozostałe reformy dotyczyły przede wszystkim wspierania transformacji środowiskowej, poprawy zdrowia publicznego oraz zwiększania efektywności administracji podatkowej. W praktyce wiele państw koncentrowało się na upraszczaniu przepisów podatkowych, ograniczaniu obowiązków sprawozdawczych oraz poprawie pewności prawa podatkowego. Komisja wskazuje, że działania krajowe mogą stanowić istotne uzupełnienie unijnej agendy upraszczania regulacji podatkowych. 

Raport szeroko omawia również aktualne inicjatywy legislacyjne na poziomie Unii Europejskiej. Wśród nich znalazły się propozycje dotyczące pakietu Taxation Omnibus, reformy dyrektywy o współpracy administracyjnej (DAC), wdrażania projektu VAT in the Digital Age (ViDA), zmian w opodatkowaniu wyrobów tytoniowych oraz instrumentów podatkowych wspierających realizację Clean Industrial Deal. Zdaniem Komisji uproszczenie przepisów podatkowych oraz ograniczenie obciążeń administracyjnych mogą przyczynić się do zwiększenia konkurencyjności przedsiębiorstw działających na jednolitym rynku oraz poprawy funkcjonowania administracji podatkowych. 

Nowością w tegorocznej edycji opracowania jest również pogłębiona analiza społecznych i ekonomicznych uwarunkowań przestrzegania obowiązków podatkowych. Komisja podkreśla, że skuteczność systemów podatkowych zależy nie tylko od poziomu sankcji czy intensywności kontroli, lecz również od prostoty przepisów, dostępności wsparcia dla podatników, pewności prawa oraz poziomu zaufania obywateli do instytucji publicznych. Wyniki badania Eurobarometr wskazują, że mieszkańcy Unii Europejskiej za najważniejszy priorytet polityki podatkowej uznają przeciwdziałanie unikaniu opodatkowania i uchylaniu się od opodatkowania. W ocenie Komisji działania na rzecz uproszczenia systemów podatkowych i zwiększenia przejrzystości mogą jednocześnie ograniczać koszty przestrzegania przepisów oraz sprzyjać poprawie dobrowolnej zgodności podatkowej. 

Raport pokazuje, że europejska polityka podatkowa coraz silniej łączy cele fiskalne z wyzwaniami związanymi z konkurencyjnością gospodarki, transformacją klimatyczną oraz funkcjonowaniem rynku wewnętrznego. Jednocześnie wskazuje na rosnące znaczenie prostych i przewidywalnych rozwiązań podatkowych oraz sprawnie działających administracji podatkowych jako elementów wspierających stabilność finansów publicznych i rozwój gospodarczy państw członkowskich.

Źródło w linku