OECD: rosnący klin podatkowy w 2025 r. i jego wpływ na dochody pracowników

Zespół CASP

Najnowszy raport OECD „Taxing Wages 2026” obejmuje kolejną kompleksową analizę opodatkowania pracy w państwach członkowskich organizacji, koncentrując się na tzw. klinie podatkowym, czyli różnicy pomiędzy całkowitym kosztem zatrudnienia ponoszonym przez pracodawcę a wynagrodzeniem netto otrzymywanym przez pracownika. Wskaźnik ten obejmuje podatek dochodowy, składki na ubezpieczenia społeczne po stronie pracownika i pracodawcy oraz ewentualne podatki od wynagrodzeń, pomniejszone o transfery pieniężne otrzymywane przez gospodarstwa domowe.

Z danych przedstawionych w raporcie wynika, że w 2025 r. przeciętny klin podatkowy dla osoby samotnej osiągającej przeciętne wynagrodzenie w krajach OECD wyniósł 35,1% kosztów pracy. Oznacza to kontynuację trendu wzrostowego obserwowanego od 2021 r., a zarazem najwyższy poziom od kilku lat. Jednocześnie należy podkreślić, że poziom opodatkowania pracy znacząco różni się pomiędzy poszczególnymi państwami – od 52,5% w Belgii do 0% w Kolumbii, co pokazuje skalę zróżnicowania modeli fiskalnych w ramach OECD.

W ujęciu dynamicznym, pomiędzy 2024 a 2025 r. przeciętny klin podatkowy wzrósł o 0,15 punktu procentowego, przy czym wzrost odnotowano w większości analizowanych państw. Zjawisko to wynikało zarówno ze zmian legislacyjnych, jak i z czynników makroekonomicznych, takich jak wzrost wynagrodzeń nominalnych przy jednoczesnym braku pełnej indeksacji progów podatkowych. W efekcie w wielu krajach większa część dochodu podlegała opodatkowaniu według wyższych stawek, co prowadziło do wzrostu efektywnego obciążenia podatkowego.

Raport wskazuje również, że wzrost obciążeń podatkowych dotyczył wszystkich analizowanych typów gospodarstw domowych. Najbardziej zauważalny był on w przypadku rodzin z dziećmi, dla których przeciętny klin podatkowy wzrósł szybciej niż dla osób samotnych. W 2025 r. dla małżeństw z jednym żywicielem i dwójką dzieci średni klin podatkowy wyniósł 26,2% kosztów pracy, podczas gdy dla gospodarstw dwuosobowych z dwojgiem pracujących rodziców – 29,8% . Choć poziom opodatkowania rodzin pozostaje niższy niż w przypadku osób samotnych, różnica ta ulega stopniowemu zmniejszeniu.

Istotnym elementem analizy OECD jest również struktura obciążeń podatkowych. Klin podatkowy składa się nie tylko z podatku dochodowego, ale w dużej mierze z obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne. W wielu krajach to właśnie one stanowią największą część kosztów pracy. Dane pokazują, że łączny udział składek pracownika i pracodawcy często przekracza 20% kosztów pracy, a w niektórych państwach – takich jak Francja czy Austria – jest jeszcze wyższy. Wskazuje to na istotną rolę systemów zabezpieczenia społecznego w kształtowaniu całkowitego obciążenia pracy.

Jednocześnie raport podkreśla, że mimo rosnącego klina podatkowego, w większości państw OECD w 2025 r. odnotowano wzrost realnych wynagrodzeń oraz dochodów po opodatkowaniu. Łącznie 35 krajów zgłosiło realny wzrost płac, co oznacza, że dynamika wynagrodzeń przewyższała inflację oraz wzrost obciążeń fiskalnych. W praktyce oznacza to poprawę siły nabywczej gospodarstw domowych, choć skala tego wzrostu była zróżnicowana w zależności od kraju i struktury systemu podatkowego.

Analiza długoterminowa pokazuje, że choć obecnie obserwowany jest wzrost obciążeń podatkowych, to w szerszej perspektywie klin podatkowy pozostaje niższy niż na początku XXI wieku. Od 2000 r. do 2021 r. następował jego stopniowy spadek, który został przerwany w ostatnich latach. Wzrost obserwowany od 2021 r. może być związany zarówno z procesem odbudowy gospodarek po pandemii, jak i z dostosowaniami polityki fiskalnej do nowych wyzwań budżetowych.

Wnioski płynące z raportu OECD wskazują, że opodatkowanie pracy pozostaje jednym z kluczowych elementów wpływających na funkcjonowanie rynku pracy oraz decyzje gospodarcze zarówno pracowników, jak i pracodawców. Wysokość i struktura klina podatkowego mają bezpośrednie przełożenie na koszty zatrudnienia, poziom wynagrodzeń netto oraz bodźce do podejmowania aktywności zawodowej. Jednocześnie rosnące znaczenie mają kwestie związane z progresywnością systemu oraz jego zdolnością do wspierania określonych grup gospodarstw domowych, w szczególności rodzin z dziećmi.

Raport „Taxing Wages 2026” potwierdza, że choć systemy podatkowe państw OECD różnią się istotnie pod względem konstrukcji i poziomu obciążeń, to stoją przed podobnymi wyzwaniami. Należą do nich konieczność zachowania równowagi pomiędzy efektywnością fiskalną a konkurencyjnością rynku pracy, a także dostosowanie systemów podatkowych do zmieniających się realiów gospodarczych. W kontekście obserwowanych trendów można oczekiwać, że dyskusja nad optymalnym poziomem i strukturą opodatkowania pracy pozostanie jednym z kluczowych tematów polityki fiskalnej w najbliższych latach.

Źródło w linku