Umorzenie podatku przed terminem płatności - rozszerzenie zakresu ulg podatkowych

Magdalena Milejska - zespół CASP

Uwagi ogólne

Od 1.10.2026 r. organ podatkowy może umorzyć podatek jeszcze przed upływem terminu jego płatności. Zmianę wprowadziła ustawa z 29.5.2026 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 846). W art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej rozszerzono katalog należności podlegających umorzeniu o sam podatek.

Dotychczas umorzenie należności głównej dotyczyło zaległości podatkowej, czyli podatku niezapłaconego w terminie. Przed upływem terminu podatnik mógł ubiegać się o odroczenie płatności lub rozłożenie zapłaty na raty, ale nie o umorzenie podatku. Nowelizacja usuwa tę różnicę.

Charakter i cel nowych zasad

Rozszerzenie ulgi pozwala wystąpić o umorzenie bez oczekiwania na powstanie zaległości. Nie zmienia jednak przesłanek przyznania ulgi. Nadal wymagany jest ważny interes podatnika lub interes publiczny, a decyzja pozostaje uznaniowa. Samo złożenie wniosku i wskazanie trudności finansowych nie gwarantuje jego uwzględnienia.

Umorzenie wywołuje inny skutek niż odroczenie lub raty. Przy odroczeniu zmienia się termin zapłaty, a przy ratach należność jest regulowana według ustalonego harmonogramu.

Umorzenie prowadzi natomiast do wygaśnięcia zobowiązania w całości albo w części objętej decyzją. Nie jest więc jedynie czasowym odciążeniem podatnika.

Analiza kluczowych zmian normatywnych

Nowe przepisy przewidują:

· umorzenie podatku niewymagalnego - organ może objąć ulgą należność, której termin płatności jeszcze nie upłynął, bez konieczności wcześniejszego powstania zaległości;

· umorzenie pełne lub częściowe - decyzja może dotyczyć całego podatku albo określonej części jego kwoty;

· konieczność złożenia wniosku - z trybu umarzania należności z urzędu, określonego w art. 67d Ordynacji podatkowej, wyłączono umorzenie podatku niewymagalnego;

· wygaśnięcie zobowiązania - art. 59 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej wskazuje obecnie umorzenie podatku albo zaległości jako sposób wygaśnięcia zobowiązania.

W przypadku przedsiębiorców nadal stosuje się art. 67b Ordynacji podatkowej. Trzeba ustalić, czy ulga nie stanowi pomocy publicznej, stanowi pomoc de minimis albo inną dopuszczalną pomoc publiczną. Rozszerzenie możliwości umorzenia nie wyłącza tych warunków.

Uwagi, zastrzeżenia i ryzyka systemowe

Przy korzystaniu z nowych zasad należy uwzględnić:

· termin zapłaty - samo złożenie wniosku nie przesuwa terminu płatności. Jeżeli podatek nie zostanie umorzony ani objęty odroczeniem lub ratami, niezapłacona w terminie kwota staje się zaległością, od której co do zasady nalicza się odsetki;

· uzasadnienie żądania - ogólne powołanie się na trudną sytuację nie zastępuje przedstawienia konkretnych okoliczności przemawiających za ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym;

· dokumentację - znaczenie mogą mieć informacje o dochodach, majątku, zobowiązaniach i niezbędnych wydatkach, a u przedsiębiorcy również aktualne dane finansowe;

· właściwy rodzaj ulgi - wniosek o umorzenie nie jest jednocześnie wnioskiem o odroczenie lub raty. Organ jest związany zakresem żądania podatnika;

· warunki pomocy dla przedsiębiorców - samo wykazanie trudności płatniczych nie zastępuje oceny dopuszczalności pomocy ani wymaganych informacji dotyczących jej udzielenia.

We wniosku należy określić rodzaj podatku, okres rozliczeniowy i kwotę objętą żądaniem oraz przedstawić dokumenty uzasadniające umorzenie. Możliwość złożenia go przed terminem zapłaty pozwala wcześniej rozpocząć postępowanie, ale nie oznacza, że decyzja zapadnie przed tym terminem ani że będzie korzystna dla podatnika.