Danina solidarnościowa po zmianach - straty z lat ubiegłych do odliczenia, IP Box w podstawie

Uwagi ogólne

22.9.2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt zmian w przepisach o PIT, CIT i ryczałcie. Przewiduje on m.in. doprecyzowanie zasad obliczania daniny solidarnościowej. Projekt UD116 trafił do Sejmu jako druk nr 3137, pierwsze czytanie odbyło się 6.10.2026 r.

Danina solidarnościowa obciąża osoby fizyczne stawką 4% od nadwyżki sumy określonych dochodów ponad 1 mln zł. Wykazuje się ją w odrębnej deklaracji składanej do 30 kwietnia. 

Projekt pozostawia dotychczasowy próg, ale zmienia sposób ustalania podstawy: dopuszcza uwzględnianie strat z lat ubiegłych, a jednocześnie obejmuje nią dochody opodatkowane w ramach IP Box.

Charakter i cel projektowanych zmian

Zmiana dotycząca strat ma przede wszystkim usunąć wątpliwości interpretacyjne. Choć obecne brzmienie art. 30h ustawy o PIT nie przewiduje takiego odliczenia wprost, jego dopuszczalność została potwierdzona w orzecznictwie NSA i nowszych interpretacjach podatkowych. Nowelizacja ma jednoznacznie zapisać tę zasadę w ustawie. Strata nie będzie przy tym pomniejszała dowolnych dochodów podatnika: konieczny pozostanie związek z tym samym źródłem przychodów oraz prawidłowe rozliczenie jej na gruncie PIT.

Inaczej należy ocenić objęcie daniną dochodów z IP Box. Obecnie kwalifikowany dochód z praw własności intelektualnej opodatkowany preferencyjną stawką 5% nie jest wprost wymieniony w katalogu stanowiącym podstawę daniny. Projekt przewiduje jego dodanie. Dla części osób korzystających z preferencji IP Box łączne obciążenie dochodów przekraczających ustawowy próg wzrośnie. Zmiana może dotyczyć m.in. twórców oprogramowania i innych osób rozliczających kwalifikowane dochody z własności intelektualnej.

Analiza kluczowych zmian normatywnych

Projekt przewiduje następujące rozwiązania:

· odliczenie strat z lat ubiegłych - dochód uwzględniany w podstawie daniny będzie można pomniejszyć o stratę z tego samego źródła przychodów, odliczoną na zasadach przewidzianych w PIT,

· ograniczenie zakresu odliczenia - strata z jednego źródła nie będzie mogła służyć do obniżenia dochodów pochodzących z innego źródła,

· wyłączenie innych ulg - poza pomniejszeniami wskazanymi w przepisach o daninie nie będzie można przenosić do jej podstawy pozostałych ulg i odliczeń podatkowych,

· włączenie dochodów z IP Box - kwalifikowane dochody opodatkowane stawką 5% mają zostać uwzględnione przy obliczaniu daniny solidarnościowej,

· utrzymanie progu daniny - projekt nie zmienia progu 1 mln zł ani sposobu obliczenia daniny jako procentu od nadwyżki ponad ten próg,

· planowany termin zmian - zasadnicza część nowelizacji ma wejść w życie 1.1.2027 r.; ostateczny zakres będzie zależeć od dalszych prac parlamentarnych.

W projekcie UD116 nie zmienia się także wysokość stawki daniny. Nowe przepisy ingerują przede wszystkim w sposób wyliczania jej podstawy oraz katalog uwzględnianych dochodów.

Uwagi, zastrzeżenia i ryzyka systemowe

Dla podatników problematyczne mogą być przede wszystkim:

· błędne przypisanie straty - strata musi pochodzić z tego samego źródła co dochód uwzględniany w podstawie daniny,

· błędne zastosowanie ulg - nie każda ulga wykazana w zeznaniu PIT może pomniejszać podstawę daniny solidarnościowej; konieczne będzie odróżnienie odliczenia straty od innych preferencji,

· niedoszacowanie obciążenia IP Box - preferencyjna stawka 5% nie wyłączy dodatkowej daniny od dochodów objętych nowym zakresem przepisu,

· błędne ustalenie progu - przy obliczaniu nadwyżki znaczenie ma łączna suma dochodów uwzględnianych w podstawie daniny, a nie osobny limit dla IP Box,

· przedwczesne zastosowanie nowelizacji - wcześniejsze rozliczenia wymagają oceny według obowiązujących przepisów i aktualnej praktyki ich stosowania.

Ustawowe potwierdzenie możliwości rozliczania strat ma ograniczyć spory prowadzone na gruncie dotychczasowego art. 30h ustawy o PIT. Dla korzystających z IP Box istotniejsze będzie natomiast uwzględnianie kwalifikowanych dochodów przy przekroczeniu progu 1 mln zł. Przed przygotowaniem deklaracji trzeba będzie ustalić dochody z poszczególnych źródeł i przypisane do nich straty, bez automatycznego przenoszenia wszystkich ulg z rocznego zeznania PIT. Ostateczne brzmienie zmian zależy od dalszych prac w Sejmie.