Koniec ze składką zdrowotną od sprzedaży firmowego auta

Zespół CASP

Uwagi ogólne

Od 2025 r. zmieniły się zasady ustalania podstawy wymiaru składki zdrowotnej przedsiębiorców. Jedną z najważniejszych zmian jest wyłączenie z tej podstawy przychodów ze sprzedaży środków trwałych, w tym firmowych samochodów.

Do końca 2024 r. sprzedaż auta wykorzystywanego w działalności gospodarczej mogła istotnie podwyższyć składkę zdrowotną. Problem dotyczył zwłaszcza przedsiębiorców rozliczających się według skali podatkowej albo podatkiem liniowym, u których podstawę składki ustala się w oparciu o dochód. Jednorazowa sprzedaż samochodu mogła więc powodować wzrost obciążenia, mimo że nie wynikała z bieżącej działalności operacyjnej firmy.

Nowelizacja ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ogranicza ten skutek. Sprzedaż firmowego auta będącego środkiem trwałym nie powinna już automatycznie zwiększać podstawy naliczenia składki zdrowotnej.

Charakter i cel nowych zasad

Celem zmiany jest oddzielenie bieżącego wyniku z działalności gospodarczej od jednorazowych transakcji dotyczących majątku firmowego. Sprzedaż samochodu, maszyny albo innego środka trwałego nie zawsze odzwierciedla rzeczywistą zdolność przedsiębiorcy do ponoszenia wyższych obciążeń składkowych.

Nowe przepisy mają eliminować sytuacje, w których przedsiębiorca po sprzedaży firmowego auta musiał zapłacić wyższą składkę zdrowotną tylko dlatego, że w danym miesiącu pojawił się przychód ze zbycia składnika majątku. Zmiana ma więc charakter porządkujący i częściowo łagodzący skutki reformy składki zdrowotnej wprowadzonej w poprzednich latach.

Nie oznacza to jednak, że sprzedaż auta przestaje mieć znaczenie podatkowe. Transakcja nadal może generować przychód w podatku dochodowym i wymagać prawidłowego rozliczenia PIT oraz ewentualnie VAT. Zmiana dotyczy wyłącznie zasad obliczania składki zdrowotnej. 

Analiza kluczowych zmian normatywnych

Zmiana zasad rozliczania sprzedaży firmowego auta wiąże się z następującymi skutkami:

• wyłączenie przychodu ze sprzedaży środka trwałego - przy ustalaniu podstawy składki zdrowotnej nie uwzględnia się przychodów ze zbycia firmowych środków trwałych, w tym samochodów,
• pominięcie kosztów związanych ze sprzedażą - skoro przychód ze sprzedaży środka trwałego nie zwiększa podstawy składki, co do zasady nie uwzględnia się również kosztów uzyskania tego przychodu,
• znaczenie ewidencji środka trwałego - preferencja dotyczy składników majątku objętych właściwym reżimem środków trwałych albo wartości niematerialnych i prawnych, a nie każdej rzeczy sprzedawanej przez przedsiębiorcę,
• możliwość korzystniejszego rozliczenia rocznego - w przypadku przedsiębiorców rozliczających składkę od dochodu ustawodawca przewidział możliwość uwzględnienia przychodów i kosztów ze sprzedaży środka trwałego w rocznej podstawie składki, jeżeli podatnik złoży odpowiednie oświadczenie w dokumencie rozliczeniowym,
• brak automatycznego wpływu na PIT i VAT - wyłączenie z podstawy składki zdrowotnej nie oznacza zwolnienia sprzedaży auta z obowiązków podatkowych wynikających z przepisów o podatku dochodowym albo podatku od towarów i usług.

Zmiana dotyczy więc sposobu ustalania podstawy wymiaru składki zdrowotnej, a nie samej kwalifikacji sprzedaży firmowego auta jako zdarzenia podatkowego.

Uwagi, zastrzeżenia i ryzyka systemowe

Z perspektywy przedsiębiorców szczególnego znaczenia nabierają następujące ryzyka:

• ryzyko błędnej kwalifikacji samochodu - konieczne jest ustalenie, czy sprzedawane auto było środkiem trwałym, składnikiem majątku firmowego, pojazdem wykupionym z leasingu albo składnikiem majątku prywatnego,
• ryzyko pomylenia skutków składkowych i podatkowych - brak składki zdrowotnej od sprzedaży środka trwałego nie oznacza braku przychodu podatkowego,
• ryzyko nieprawidłowego rozliczenia kosztów - pominięcie przychodu w podstawie składki zdrowotnej wiąże się zasadniczo z pominięciem kosztu jego uzyskania,
• ryzyko błędnego zastosowania opcji rocznej - dobrowolne uwzględnienie sprzedaży środka trwałego w rocznym rozliczeniu składki może być korzystne tylko w określonych przypadkach, zwłaszcza gdy koszty przewyższają przychód albo obniżają roczną podstawę,
• ryzyko uproszczenia przy sprzedaży auta po leasingu - sposób wykupu, ujęcie pojazdu w działalności oraz moment sprzedaży nadal mogą mieć znaczenie dla PIT, VAT i ewidencji księgowej.

Kluczowe znaczenie ma odróżnienie skutków składkowych od podatkowych. Od 2025 r. sprzedaż firmowego auta będącego środkiem trwałym nie powinna już sama w sobie podwyższać podstawy naliczenia składki zdrowotnej. Nie zwalnia to jednak przedsiębiorcy z obowiązku prawidłowego rozliczenia sprzedaży na gruncie PIT, VAT oraz ewidencji działalności. Przed sprzedażą pojazdu warto więc ustalić nie tylko cenę i moment transakcji, ale także status auta w firmie, dotychczasową amortyzację, sposób wykupu z leasingu oraz wpływ operacji na roczne rozliczenie składki zdrowotnej.