Samodzielna korekta z połową odsetek - szersza preferencja dla podatnika, który sam naprawi błąd

Magdalena Milejska - Zespół CASP

Uwagi ogólne

6.7.2026 r. Ministerstwo Finansów i Gospodarki przedstawiło pakiet Deregulacja 2.0, obejmujący zmiany w relacjach między podatnikami a administracją skarbową. Jednym z zapowiedzianych rozwiązań jest rozszerzenie stosowania obniżonej stawki odsetek w przypadku dobrowolnego usunięcia nieprawidłowości w rozliczeniu.

Sama stawka w wysokości 50% stawki podstawowej nie jest rozwiązaniem nowym. Obecnie Ordynacja podatkowa pozwala na jej zastosowanie po złożeniu prawnie skutecznej korekty deklaracji w ciągu 6 miesięcy od upływu terminu jej złożenia i zapłacie zaległości w ciągu 7 dni od korekty.

Deregulacja 2.0 ma rozszerzyć preferencyjne traktowanie podatników, którzy sami usuną błąd zanim urząd podejmie działania. MF zapowiada także objęcie niższą stawką odsetek przypadków, w których podatnik nie złożył deklaracji w terminie, ale zrobi to z własnej inicjatywy i zapłaci podatek bez wezwania organu.

Charakter i cel projektowanych zmian

Celem rozwiązania jest wzmocnienie mechanizmu dobrowolnego wykonywania obowiązków podatkowych. Podatnik, który sam identyfikuje albo po otrzymaniu sygnału z systemu poprawia nieprawidłowość przed reakcją urzędu, ma ponosić łagodniejsze konsekwencje niż podmiot, którego błąd zostanie wykryty w ramach działań organu.

Obecny art. 56a Ordynacji podatkowej wiąże obniżoną stawkę przede wszystkim z korektą wcześniej złożonej deklaracji. Nie obejmuje w ten sam sposób podatnika, który w ogóle nie złożył pierwszej deklaracji w terminie.

Zapowiadana zmiana ma więc premiować dobrowolne uregulowanie zaległości również w takich przypadkach. Według MF podatnik ma nie tylko zapłacić 50% standardowych odsetek, ale również uniknąć konsekwencji karnych skarbowych, jeżeli naprawi błąd przed reakcją administracji.

Analiza kluczowych zmian normatywnych

Zapowiadane rozwiązania obejmują:

· utrzymanie preferencyjnej stawki - dobrowolne usunięcie nieprawidłowości ma wiązać się z odsetkami w wysokości 50% stawki podstawowej,

· rozszerzenie preferencji na pierwszą deklarację - niższe odsetki mają być dostępne również dla podatnika, który złoży po terminie wcześniej niezłożoną deklarację i sam zapłaci wynikający z niej podatek,

· znaczenie inicjatywy podatnika - warunkiem preferencyjnego traktowania ma być usunięcie nieprawidłowości zanim urząd podejmie działania wobec podatnika,

· wykorzystanie systemów informatycznych - MF zakłada, że system może sam wykrywać i sygnalizować błędy w rozliczeniach, umożliwiając ich poprawienie bez wszczynania formalnych działań kontrolnych,

· ograniczenie konsekwencji karnych skarbowych - dobrowolne naprawienie błędu ma chronić podatnika również przed odpowiedzialnością karną skarbową w zakresie wskazanym w projektowanych przepisach,

· zachowanie różnicy między samokorektą a korektą po reakcji organu - preferencja ma dotyczyć sytuacji, w których inicjatywa naprawienia rozliczenia pozostaje po stronie podatnika.

Szczegółowe warunki skorzystania z nowych zasad będą wymagały oceny po opublikowaniu projektu przepisów. Komunikat MF nie przesądza jeszcze wszystkich terminów, wyłączeń ani relacji nowego rozwiązania do obecnego art. 56a Ordynacji podatkowej.

Uwagi, zastrzeżenia i ryzyka systemowe

Dla podatników problematyczne mogą być przede wszystkim:

· granica między dobrowolną korektą a reakcją urzędu - kluczowe będzie ustalenie, jakie działanie administracji powoduje utratę prawa do preferencji,

· znaczenie komunikatu systemowego - nie jest jeszcze jasne, czy automatyczne wskazanie błędu będzie traktowane tak samo jak formalne czynności sprawdzające,

· ryzyko spóźnionej reakcji - podatnik, który otrzyma informację o nieprawidłowości, może mieć ograniczony czas na jej poprawienie i zapłatę zaległości,

· relacja do obecnego terminu 6 miesięcy - aktualne przepisy uzależniają 50% stawkę od odpowiednio szybkiej korekty; zakres tej przesłanki po zmianach wymaga doprecyzowania,

· zakres ochrony karnej skarbowej - komunikat MF zapowiada brak konsekwencji karnych skarbowych, ale szczegółowe przesłanki tej ochrony będą wynikały dopiero z przepisów,

· ryzyko przedwczesnego stosowania nowych zasad - obecnie obowiązuje dotychczasowy art. 56a Ordynacji podatkowej, a rozwiązania Deregulacji 2.0 pozostają na etapie prac legislacyjnych.

Zapowiadana zmiana nie polega więc na prostym wprowadzeniu „połowy odsetek”, ponieważ taka preferencja już funkcjonuje. Istotą ma być rozszerzenie jej na kolejne przypadki dobrowolnego naprawienia rozliczenia, zwłaszcza spóźnione złożenie pierwszej deklaracji. Dla praktyki najważniejsze będzie dokładne określenie momentu, po którym działania podatnika przestaną być traktowane jako samodzielne.