Dyrektywa FASTER i e-certyfikaty rezydencji

Zespół CASP

Uwagi ogólne

Procedury ubiegania się o zwrot nadpłaconego podatku u źródła (WHT) od inwestycji transgranicznych od lat uchodzą za nieefektywne, obciążające administracyjnie i podatne na nadużycia, w tym m.in. na arbitraż dywidendowy. Odpowiedzią na te problemy jest dyrektywa Rady (UE) 2025/50, znana powszechnie jako dyrektywa FASTER. Nowe regulacje mają na celu znaczące przyspieszenie procedur zwrotu podatku, co wpisuje się w priorytety budowy Unii Rynków Kapitałowych (URK). Kluczową zmianą w tym obszarze jest wprowadzenie cyfrowego certyfikatu rezydencji podatkowej (eCFR), który ma poprawić efektywność rozliczeń przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka oszustw podatkowych.

Charakter i cel dyrektywy FASTER oraz e-Certyfikatów

Zasadniczym celem dyrektywy jest stworzenie sprawniejszego mechanizmu stosowania ulg w podatku u źródła, pobieranym od dywidend oraz odsetek z tytułu publicznie obracanych papierów wartościowych. Centralnym elementem nowego systemu jest certyfikat eCFR, który zastąpi dotychczasowe, papierowe formy zaświadczeń jednolitym dokumentem cyfrowym.

Rozwiązanie to ma na celu redukcję barier administracyjnych, oferując organom podatkowym i instytucjom finansowym standaryzowane narzędzie do weryfikacji inwestorów. Dyrektywa harmonizuje zasady korzystania z preferencji podatkowych, wprowadzając dwa modele rozliczeń: system ulgi u źródła oraz system szybkiego zwrotu.

Podsumowanie kluczowych rozwiązań systemowych

Analiza przepisów dyrektywy wskazuje na następujące filary nowego systemu rozliczeń WHT:

· zautomatyzowane wydawanie eCFR - administracje podatkowe państw członkowskich będą zobowiązane do wydawania e-certyfikatów w ciągu 14 dni kalendarzowych od złożenia wniosku. Dokument zyska ujednolicony format, obejmujący m.in. numer identyfikacji podatkowej (NIP), niepowtarzalny identyfikator europejski (EUID) oraz wskazanie właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania,

· uniwersalna ważność i wzajemne uznawanie - eCFR będzie ważny maksymalnie przez jeden rok kalendarzowy lub podatkowy i musi być obligatoryjnie honorowany przez wszystkie państwa członkowskie UE jako dowód rezydencji podatkowej,

· europejski portal i krajowe rejestry - powstanie scentralizowany europejski portal pełniący funkcję punktu dostępu do krajowych rejestrów certyfikowanych pośredników finansowych. Rejestracja w systemie będzie obowiązkowa dla dużych instytucji finansowych i centralnych depozytów papierów wartościowych,

· rozszerzone obowiązki sprawozdawcze - certyfikowani pośrednicy zostaną zobligowani do przekazywania szczegółowych informacji do właściwych organów w drugim miesiącu następującym po miesiącu, w którym dokonano płatności dywidendy lub odsetek,

· system szybkiego zwrotu - w ramach tej ścieżki państwa członkowskie będą miały 60 dni kalendarzowych na rozpatrzenie wniosku. W przypadku przekroczenia tego terminu od kwoty zwrotu będą automatycznie naliczane odsetki za zwłokę.

Uwagi, zastrzeżenia i ryzyka operacyjne

Mimo korzyści wynikających z cyfryzacji procesu, wdrożenie dyrektywy FASTER wiąże się z istotnymi wyzwaniami operacyjnymi i wymogami compliance:

· wymogi należytej staranności - certyfikowani pośrednicy przejmą odpowiedzialność za weryfikację uprawnień inwestora do preferencji podatkowych. Uchybienia w tym zakresie mogą skutkować pociągnięciem ich do bezpośredniej odpowiedzialności za utracone wpływy podatkowe państwa źródła,

· identyfikacja uzgodnień finansowych - nowe przepisy wymagają szczegółowego monitorowania łańcuchów transakcji, w tym m.in. tymczasowego przenoszenia własności akcji i praw pochodnych. Wypłata dywidendy nie będzie kwalifikować się do procedury uproszczonej, jeśli powiązano ją z nierozliczonym uzgodnieniem finansowym do dnia ustalenia prawa do dywidendy,

· wykluczenia z procedur uproszczonych - organy podatkowe odrzucą wnioski o szybki zwrot lub ulgę u źródła m.in. w przypadkach, gdy akcje bazowe nabyto na mniej niż pięć dni przed dniem ustalenia prawa do dywidendy,

· progi kwotowe jako narzędzie kontroli - państwa zyskają możliwość skierowania na standardową ścieżkę weryfikacyjną wypłat przekraczających 100 000 EUR na rzecz jednego zarejestrowanego właściciela, chyba że inwestorem jest podmiot ściśle regulowany, np. ustawowy fundusz emerytalny lub fundusz UCITS.

Podsumowanie

Dyrektywa FASTER stanowi ważny etap w rozwoju Unii Rynków Kapitałowych, dążąc do ujednolicenia i digitalizacji procedur zwrotu podatku u źródła. Warto jednak zauważyć, że korzyści płynące ze standaryzacji procesów wiążą się ze znaczącym przesunięciem odpowiedzialności w stronę certyfikowanych pośredników finansowych. Dostosowanie się do nowych wymogów wymusi na rynkowych graczach przebudowę wewnętrznych procedur weryfikacyjnych. Szczególnym wyzwaniem technologicznym i prawnym stanie się monitorowanie łańcuchów transakcji kapitałowych oraz obrotu akcjami bezpośrednio przed ustaleniem praw do dywidendy.