European Tax Policy Scorecard 2025: strukturalne wyzwania polskiego systemu podatkowego

Zespół CASP

Polska zajęła 28. miejsce spośród 32 państw uwzględnionych w najnowszej edycji European Tax Policy Scorecard przygotowanej przez Tax Foundation, uzyskując 56,6 punktu na 100 możliwych. Wynik ten plasuje Polskę w dolnej części zestawienia i potwierdza utrzymujące się wyzwania związane z konkurencyjnością oraz konstrukcją krajowego systemu podatkowego na tle innych gospodarek europejskich.

Szczególnie niekorzystnie Polska wypadła w obszarze opodatkowania transgranicznego, zajmując ostatnie, 32. miejsce. Oznacza to, że przyjęte rozwiązania w zakresie działalności międzynarodowej – w tym regulacje dotyczące rozliczeń, opodatkowania dochodów zagranicznych czy eliminacji podwójnego opodatkowania – są oceniane jako najmniej sprzyjające spośród analizowanych państw.

W praktyce może to wpływać na atrakcyjność Polski jako miejsca prowadzenia działalności o charakterze międzynarodowym oraz na decyzje inwestorów operujących na wielu rynkach. Wyniki rankingu po raz kolejny pokazują, że ocena systemu podatkowego nie ogranicza się do nominalnych stawek podatków. Coraz większe znaczenie mają cechy jakościowe systemu, takie jak jego spójność, neutralność ekonomiczna, stabilność oraz przewidywalność. To właśnie te elementy w istotny sposób wpływają na decyzje gospodarcze przedsiębiorstw, w szczególności w zakresie inwestycji i ekspansji zagranicznej.

Jednym z obszarów, który negatywnie wpływa na ocenę Polski, są zasady rozliczania strat podatkowych. Obowiązujące regulacje przewidują możliwość ich odliczania przez ograniczony okres pięciu lat, przy czym w jednym roku co do zasady możliwe jest rozliczenie jedynie do 50% wartości straty. Na tle innych państw europejskich rozwiązanie to należy do bardziej restrykcyjnych. W wielu krajach dopuszczalne jest bezterminowe rozliczanie strat, co zwiększa elastyczność podatkową i pozwala lepiej odzwierciedlić cykliczny charakter działalności gospodarczej, szczególnie w początkowej fazie rozwoju przedsiębiorstw.

Relatywnie niską ocenę Polska uzyskała również w kategorii podatków konsumpcyjnych, zajmując 29. miejsce. W tym obszarze znaczenie ma nie tylko poziom stawek, lecz także konstrukcja systemu, w tym zakres wyłączeń, preferencji oraz ogólna przejrzystość zasad opodatkowania. Ranking wskazuje, że bardziej konkurencyjne systemy charakteryzują się większą neutralnością oraz prostszą strukturą, co ogranicza koszty administracyjne i ryzyko błędów po stronie podatników.

Na ogólną ocenę systemu podatkowego wpływają również czynniki związane z jego funkcjonowaniem w praktyce, w tym częstotliwość zmian legislacyjnych oraz skala obowiązków administracyjnych nakładanych na podatników. W Polsce obserwowany jest proces intensywnych reform, obejmujący między innymi wdrażanie Krajowego Systemu e-Faktur, zmiany w Ordynacji podatkowej oraz kolejne nowelizacje ustaw o podatkach dochodowych. Każda z tych zmian, niezależnie od deklarowanego celu uproszczenia systemu, wiąże się z koniecznością dostosowania procesów biznesowych, systemów informatycznych oraz praktyki rozliczeń.

Nagromadzenie równoległych reform oraz rosnące wymagania sprawozdawcze sprawiają, że system podatkowy staje się coraz bardziej wymagający z perspektywy podatnika. W efekcie nawet rozwiązania wprowadzane jako uproszczenia mogą nie przynosić oczekiwanego efektu w postaci większej przejrzystości czy łatwości stosowania przepisów. Zamiast tego przedsiębiorcy mierzą się z koniecznością stałego monitorowania zmian oraz bieżącego dostosowywania się do nowych regulacji.

Wyniki European Tax Policy Scorecard wskazują, że wyzwania polskiego systemu podatkowego mają charakter strukturalny i nie ograniczają się do pojedynczych rozwiązań czy wybranych obszarów regulacyjnych. O ile poszczególne zmiany mogą poprawiać określone elementy systemu, o tyle bez szerszego podejścia ukierunkowanego na jego spójność, stabilność i przewidywalność trudno oczekiwać istotnej poprawy pozycji w kolejnych edycjach rankingu.

Żródło w linku