Planowane zmiany w Polskiej Strefie Inwestycji – odpowiedź na nowe realia podatkowe i wyzwania globalne

Zespół CASP

31 marca 2026 r. Ministerstwo Finansów zapowiedziało projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu nowych inwestycji, który ma istotnie zmienić funkcjonowanie Polskiej Strefy Inwestycji (PSI). Choć sam projekt przepisów nie został jeszcze opublikowany, przedstawione założenia wskazują na szeroki zakres planowanych modyfikacji, będących efektem przeglądu dotychczasowego działania systemu oraz próbą dostosowania go do aktualnych realiów gospodarczych i regulacyjnych.

Dotychczasowe funkcjonowanie PSI potwierdziło, że jest to efektywny instrument wspierania inwestycji, szczególnie w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw. Jednocześnie analiza jego działania ujawniła szereg obszarów wymagających doprecyzowania. W szczególności dotyczy to zasad ustalania dochodu zwolnionego z opodatkowania w przypadku reinwestycji oraz problematyki tzw. „ścisłych powiązań”, które w praktyce powodowały istotne trudności interpretacyjne. Dodatkowym czynnikiem wymuszającym zmiany jest zbliżające się wygaszenie Specjalnych Stref Ekonomicznych z końcem 2026 r., co oznacza konieczność pełnego przejęcia ich funkcji przez PSI oraz zapewnienia ciągłości systemu wsparcia inwestycji.

Ministerstwo zwróciło również uwagę na rosnącą liczbę przypadków wygaszania lub uchylania decyzji o wsparciu. Zjawisko to wskazuje na niedopasowanie części obowiązujących regulacji do realiów gospodarczych i potrzeb inwestorów. Planowana nowelizacja ma przeciwdziałać temu trendowi poprzez zwiększenie pewności prawnej oraz poprawę warunków korzystania z pomocy publicznej w formie zwolnienia podatkowego.

Wśród kluczowych propozycji zmian znajduje się wydłużenie okresu obowiązywania decyzji o wsparciu do 20 lat dla wszystkich inwestycji. Rozwiązanie to ma szczególne znaczenie w kontekście obowiązującej zasady, zgodnie z którą możliwość korzystania ze zwolnienia podatkowego pojawia się dopiero po zakończeniu inwestycji. W praktyce oznacza to, że inwestorzy często dysponują ograniczonym czasem na wykorzystanie dostępnego limitu pomocy, zwłaszcza w sytuacji wahań dochodowości lub generowania strat w początkowej fazie działalności. Wydłużenie okresu obowiązywania decyzji może zatem zwiększyć realną wartość wsparcia i poprawić efektywność ekonomiczną inwestycji.

Istotną zmianą ma być również odejście od koncepcji „ścisłych powiązań” przy ustalaniu dochodu zwolnionego z opodatkowania w przypadku reinwestycji. Zgodnie z zapowiedziami, zwolnieniem ma być objęty dochód generowany przez cały zakład, a nie wyłącznie przez nowo powstałe składniki majątkowe, o ile działalność mieści się w zakresie kodów PKWiU wskazanych w decyzji o wsparciu. 

Taka zmiana może znacząco uprościć rozliczenia podatkowe oraz ograniczyć ryzyko sporów interpretacyjnych, które dotychczas były jednym z głównych problemów praktycznych związanych z PSI.

Projekt przewiduje także modyfikacje dotyczące momentu rozpoczęcia korzystania ze zwolnienia podatkowego w przypadku reinwestycji. Choć szczegóły tej zmiany nie są jeszcze jasne, istnieje ryzyko, że nowe regulacje mogą wpłynąć na sposób rozliczania strat powstających w trakcie realizacji inwestycji. W zależności od ostatecznego kształtu przepisów może to mieć istotne konsekwencje dla efektywności podatkowej projektów inwestycyjnych.

Kolejnym ważnym obszarem zmian są warunki dotyczące zatrudnienia. Obowiązujące obecnie wymogi w zakresie tworzenia i utrzymania miejsc pracy są coraz częściej postrzegane jako niedostosowane do współczesnych trendów gospodarczych, w szczególności rosnącej automatyzacji i robotyzacji procesów produkcyjnych. W praktyce stanowią one jedną z głównych barier dla inwestorów oraz częsty powód rezygnacji z realizacji projektów w ramach PSI. Zapowiedź modyfikacji w tym obszarze może zwiększyć atrakcyjność systemu, choć ostateczna ocena będzie zależała od szczegółowych rozwiązań legislacyjnych.

Nowelizacja przewiduje również wprowadzenie dodatkowych elementów kontrolnych, w tym obowiązku uzyskania opinii Szefa Krajowej Administracji Skarbowej w zakresie wysokości dochodu zwolnionego. Rozwiązanie to ma zapewnić jednolite stosowanie przepisów, jednak jednocześnie rodzi obawy dotyczące wydłużenia procedur oraz zwiększenia obciążeń administracyjnych po stronie inwestorów.

Ważnym elementem reformy ma być także uruchomienie Elektronicznej Platformy Polskiej Strefy Inwestycji (ePSI), która ma usprawnić procesy związane z wydawaniem, zmianą i wygaszaniem decyzji o wsparciu. System ten ma zwiększyć transparentność procedur oraz poprawić komunikację pomiędzy przedsiębiorcami a administracją. W praktyce jego skuteczność będzie zależała od tego, czy rzeczywiście przyczyni się do skrócenia czasu postępowań i ograniczenia liczby formalnych wezwań do uzupełnienia dokumentacji.

Znaczenie planowanych zmian wykracza jednak poza krajowy kontekst regulacyjny. Kluczowym czynnikiem wpływającym na kierunek reform jest wdrożenie globalnego podatku minimalnego w ramach tzw. Pillar 2 (GLoBE). Nowe regulacje wprowadzają minimalny poziom efektywnego opodatkowania dla dużych grup kapitałowych, co w praktyce ogranicza możliwość korzystania z tradycyjnych zachęt podatkowych, takich jak zwolnienia oferowane w ramach PSI. Jeżeli efektywna stawka podatkowa spada poniżej minimalnego poziomu, różnica zostaje opodatkowana podatkiem wyrównawczym, co zmniejsza realną wartość ulg.

W tym kontekście zmiany w PSI można postrzegać jako próbę dostosowania systemu wsparcia inwestycji do nowych realiów globalnych. Coraz większego znaczenia nabierają instrumenty, które nie obniżają efektywnej stawki podatkowej, lecz oferują wsparcie w innej formie, na przykład poprzez dotacje bezpośrednie lub rozwiązania zgodne z mechanizmami przewidzianymi w ramach Pillar 2, w tym propozycja z grudnia 2025 dotycząca kwalifikowanych zachęt podatkowych.

Oznacza to stopniowe odchodzenie od modelu opartego wyłącznie na preferencjach podatkowych w kierunku bardziej zróżnicowanego systemu zachęt.

Planowana nowelizacja ustawy o wspieraniu nowych inwestycji stanowi zatem istotny krok w kierunku modernizacji polskiego systemu wsparcia inwestycji. Jej ostateczny kształt będzie miał kluczowe znaczenie dla utrzymania konkurencyjności Polski jako lokalizacji inwestycyjnej, szczególnie w warunkach rosnącej konkurencji międzynarodowej oraz zmieniających się zasad opodatkowania na poziomie globalnym.