Administracje podatkowe w erze cyfrowej – nowe dane OECD

Zespół CASP

W kolejnej edycji raportu OECD Tax Administration Digitalisation and Digital Transformation Initiatives uwagę poświęcono postępom cyfrowej transformacji administracji podatkowych. Opracowanie przygotowane w ramach Forum on Tax Administration (FTA) obejmuje doświadczenia 54 administracji podatkowych z różnych regionów świata i przedstawia najważniejsze kierunki zmian związanych z cyfryzacją systemów podatkowych. Według OECD proces ten staje się jednym z kluczowych elementów modernizacji administracji publicznej oraz zwiększania efektywności poboru podatków.

Raport wskazuje, że administracje podatkowe coraz częściej odchodzą od tradycyjnego modelu opartego na składaniu deklaracji i późniejszej kontroli poprawności rozliczeń. W jego miejsce rozwijane są rozwiązania umożliwiające automatyczne pozyskiwanie danych, bieżącą weryfikację informacji oraz integrację obowiązków podatkowych z systemami wykorzystywanymi przez przedsiębiorstwa i obywateli. OECD określa ten kierunek jako przejście do bardziej proaktywnych i zautomatyzowanych modeli administracji podatkowej.

Jednym z najważniejszych obszarów zmian pozostaje rozwój elektronicznego raportowania danych. Coraz większa liczba państw wykorzystuje systemy e-fakturowania, raportowania transakcji w czasie rzeczywistym oraz automatycznej wymiany informacji pomiędzy podatnikami a administracją skarbową. Zdaniem OECD rozwiązania te pozwalają na szybsze wykrywanie nieprawidłowości, ograniczanie luki podatkowej oraz zmniejszanie kosztów związanych z realizacją obowiązków podatkowych.

Raport zwraca również uwagę na rosnącą rolę zaawansowanej analityki danych i sztucznej inteligencji. Narzędzia wykorzystujące algorytmy uczenia maszynowego są coraz częściej stosowane do identyfikacji ryzyk podatkowych, wykrywania oszustw oraz wspierania procesów kontrolnych. Jednocześnie administracje podatkowe rozwijają rozwiązania służące poprawie komunikacji z podatnikami, w tym elektroniczne portale usługowe, chatboty oraz systemy automatycznego udzielania informacji. OECD podkreśla, że technologie cyfrowe są wykorzystywane nie tylko do zwiększania skuteczności egzekwowania prawa podatkowego, lecz również do poprawy jakości usług publicznych świadczonych na rzecz podatników.

W opracowaniu podkreślono także znaczenie koncepcji Tax Administration 3.0, rozwijanej przez OECD od kilku lat. Zakłada ona stopniowe integrowanie procesów podatkowych z codziennymi procesami gospodarczymi, tak aby obowiązki podatkowe były realizowane w sposób możliwie automatyczny i niewymagający dodatkowych działań ze strony podatników. Według OECD rozwój technologii cyfrowych stwarza warunki do budowy bardziej zintegrowanych systemów podatkowych, w których znacząca część informacji potrzebnych do rozliczeń jest przekazywana i przetwarzana automatycznie.

Z perspektywy polityki publicznej cyfrowa transformacja administracji podatkowych wiąże się jednak również z nowymi wyzwaniami. OECD wskazuje na konieczność zapewnienia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa danych, ochrony prywatności podatników oraz przejrzystości działania systemów wykorzystujących zaawansowane technologie. Istotnym zagadnieniem pozostaje także rozwój kompetencji cyfrowych pracowników administracji oraz dostosowanie ram prawnych do nowych modeli funkcjonowania organów podatkowych.

Raport pokazuje, że cyfryzacja staje się jednym z głównych kierunków rozwoju współczesnych systemów podatkowych. W warunkach rosnącej złożoności gospodarki oraz zwiększającej się skali transakcji transgranicznych państwa coraz częściej postrzegają technologie cyfrowe jako narzędzie pozwalające jednocześnie zwiększać skuteczność administracji podatkowej i ograniczać obciążenia administracyjne ponoszone przez podatników. OECD przewiduje, że w kolejnych latach proces ten będzie nadal przyspieszał, a rozwiązania cyfrowe staną się jednym z podstawowych elementów funkcjonowania administracji podatkowych na świecie.

Źródło w linku