Global Forum ocenia postępy państw w zakresie przejrzystości i wymiany informacji podatkowych

Zespół CASP

W Global Forum on Transparency and Exchange of Information for Tax Purposes opublikowało najnowsze wyniki wzajemnych przeglądów dotyczących przestrzegania międzynarodowego standardu przejrzystości i wymiany informacji podatkowych na żądanie. Ocenie poddano Wyspy Cooka, Namibię i Tanzanię. Wszystkie trzy jurysdykcje otrzymały ogólną ocenę „Largely Compliant”, potwierdzającą, że ich ramy prawne i praktyka administracyjna w znacznym stopniu odpowiadają międzynarodowym standardom wymiany informacji podatkowych.

Global Forum jest wielostronnym forum współpracy działającym w ramach OECD, w którym uczestniczy ponad 170 jurysdykcji. Jego podstawowym zadaniem jest monitorowanie wdrażania uzgodnionych na poziomie międzynarodowym standardów przejrzystości podatkowej. Jednym z nich jest standard Exchange of Information on Request (EOIR), zgodnie z którym administracja podatkowa jednego państwa powinna mieć możliwość uzyskania od innej jurysdykcji informacji, które mogą mieć znaczenie dla stosowania lub egzekwowania krajowych przepisów podatkowych.

Standard EOIR obejmuje kilka powiązanych ze sobą obszarów. Jurysdykcje powinny zapewnić dostępność informacji dotyczących m.in. własności i tożsamości podmiotów, danych księgowych oraz informacji bankowych. Istotne znaczenie ma przy tym możliwość rzeczywistego uzyskania takich danych przez właściwe organy i przekazania ich zagranicznej administracji podatkowej na podstawie odpowiedniego instrumentu wymiany informacji. Ocenie podlegają więc nie tylko obowiązujące przepisy, ale również sposób ich praktycznego stosowania przez administrację.

Mechanizm peer review stanowi jeden z podstawowych instrumentów monitorowania przestrzegania standardu EOIR. Poszczególne jurysdykcje są oceniane przez innych uczestników Global Forum według wspólnej metodologii. Analizowane są zarówno rozwiązania prawne, jak i efektywność współpracy w praktyce, w tym jakość i terminowość odpowiedzi na wnioski składane przez zagraniczne administracje podatkowe. Końcowa ocena może przyjmować jeden z czterech poziomów: „Compliant”, „Largely Compliant”, „Partially Compliant” albo „Non-Compliant”.

Najnowsza seria ocen została przeprowadzona w ramach drugiej rundy przeglądów standardu EOIR. W przypadku Wysp Cooka Global Forum wskazało na poprawę w stosunku do poprzedniej oceny z 2018 r., podnosząc ogólny rating jurysdykcji z „Partially Compliant” do „Largely Compliant”. Zmiana była związana m.in. z działaniami podjętymi w zakresie dostępności informacji o beneficjentach rzeczywistych oraz poprawą praktyki wymiany informacji.

Namibia również uzyskała ocenę „Largely Compliant”. Global Forum zwróciło uwagę na rozwój krajowych ram przejrzystości podatkowej, wskazując jednocześnie obszary wymagające dalszych działań. Dotyczą one między innymi zapewnienia odpowiedniego nadzoru nad obowiązkami związanymi z dostępnością informacji oraz dalszego wzmacniania mechanizmów umożliwiających sprawne odpowiadanie na zagraniczne wnioski o informacje. Opublikowany raport stanowi ocenę praktycznego wdrożenia standardu przez Namibię w ramach drugiej rundy peer review.

Taką samą ogólną ocenę otrzymała Tanzania. W jej przypadku przegląd objął zarówno ramy prawne regulujące dostęp administracji do informacji podatkowych, jak i doświadczenia związane z rzeczywistą wymianą danych z zagranicznymi partnerami. Podobnie jak w przypadku pozostałych jurysdykcji, ocena „Largely Compliant” oznacza wysoki stopień zgodności z międzynarodowym standardem, przy jednoczesnym wskazaniu określonych obszarów wymagających dalszego dostosowania.

Znaczenie systemu wzajemnych przeglądów wykracza poza sytuację poszczególnych państw. Wymiana informacji podatkowych stała się w ostatnich kilkunastu latach jednym z podstawowych elementów międzynarodowej współpracy służącej przeciwdziałaniu uchylaniu się od opodatkowania i ukrywaniu aktywów za granicą. Dostęp administracji podatkowych do informacji znajdujących się w innych jurysdykcjach ogranicza możliwość wykorzystywania różnic pomiędzy krajowymi systemami prawnymi oraz braku dostępu do zagranicznych danych do unikania realizacji obowiązków podatkowych.

System rozwijany przez Global Forum jest jednocześnie przykładem rosnącego znaczenia mechanizmów wzajemnej oceny w międzynarodowej polityce podatkowej. Zamiast ograniczać się do przyjęcia wspólnego standardu, uczestniczące jurysdykcje podlegają okresowej kontroli jego wdrożenia i praktycznego stosowania. Wyniki przeglądów tworzą w ten sposób mechanizm zachęcający państwa do dalszego dostosowywania krajowych regulacji oraz zwiększania zdolności administracyjnych w zakresie współpracy transgranicznej.

Standardy przejrzystości wypracowywane przez Global Forum mają również znaczenie dla polityki podatkowej Unii Europejskiej. Kryteria stosowane przy tworzeniu unijnej listy jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych obejmują m.in. przestrzeganie międzynarodowych standardów przejrzystości i wymiany informacji. Pokazuje to, że rezultaty prac Global Forum mogą wykraczać poza sam proces peer review i stanowić punkt odniesienia dla innych instrumentów międzynarodowej i europejskiej polityki podatkowej.

Najnowsze oceny Wysp Cooka, Namibii i Tanzanii wpisują się zatem w szerszy proces rozwoju globalnego systemu przejrzystości podatkowej. Regularne monitorowanie sposobu wdrażania standardu EOIR ma służyć zapewnieniu, aby formalne zobowiązania do współpracy przekładały się na rzeczywistą zdolność administracji podatkowych do pozyskiwania i przekazywania informacji potrzebnych do prawidłowego stosowania przepisów podatkowych w transgranicznym otoczeniu gospodarczym.