Globalny podatek minimalny a lokalna rachunkowość – nowe wytyczne OECD dla QDMTT

Zespół CASP

W dniu 11 września 2026 r. OECD/G20 Inclusive Framework on BEPS opublikowało kolejny pakiet dokumentów dotyczących stosowania globalnego podatku minimalnego. Obejmuje on m.in. nowe Administrative Guidance do zasad GloBE, aktualizację GloBE Information Return oraz zasady pełnego przeglądu krajowych regulacji wdrażających Pillar Two. Jednym z istotnych elementów nowych wytycznych jest doprecyzowanie zasad stosowania lokalnych standardów rachunkowości przy obliczaniu kwalifikowanego krajowego podatku wyrównawczego – QDMTT. 

Problem dotyczy jednego z podstawowych napięć związanych z praktycznym funkcjonowaniem globalnego podatku minimalnego. GloBE ma zapewniać w możliwie dużym stopniu jednolite rezultaty podatkowe niezależnie od państwa, w którym działa dana grupa. Jednocześnie obliczenia podatku wyrównawczego są w znacznym stopniu oparte na danych rachunkowych. Poszczególne jednostki grupy mogą natomiast sporządzać lokalne sprawozdania finansowe według innych standardów i za inne okresy niż te, które są wykorzystywane przez jednostkę dominującą najwyższego szczebla przy sporządzaniu skonsolidowanego sprawozdania grupy.

Ma to szczególne znaczenie dla QDMTT. Podatek ten pozwala państwu, w którym znajduje się nisko opodatkowana jednostka, na pobranie podatku wyrównawczego na poziomie krajowym, zanim zastosowanie znajdą pozostałe mechanizmy GloBE. Jeżeli krajowy podatek spełnia wymagania OECD oraz warunki QDMTT Safe Harbour, podatek wyrównawczy należny zgodnie z zasadami GloBE w odniesieniu do danej jurysdykcji może zostać uznany za zerowy, bez konieczności przeprowadzania dodatkowej pełnej kalkulacji na podstawie zasad GloBE. Z tego względu istotne jest zachowanie odpowiedniej zgodności pomiędzy krajową metodą obliczania QDMTT a rozwiązaniami przyjętymi na poziomie międzynarodowym.

Dotychczasowe zasady QDMTT Safe Harbour przewidywały możliwość oparcia obliczeń na lokalnym standardzie rachunkowości. Powstawały jednak wątpliwości w sytuacji, gdy okres sprawozdawczy stosowany przez lokalną jednostkę nie odpowiadał rokowi obrotowemu wykorzystywanemu przy sporządzaniu skonsolidowanego sprawozdania grupy. Dotychczasowe brzmienie standardu mogło być odczytywane w ten sposób, że w takim przypadku jednostka powinna przejść na standard rachunkowości stosowany przez jednostkę dominującą najwyższego szczebla. OECD wskazała, że rozwiązanie to wymaga doprecyzowania. 

Nowe Administrative Guidance rozróżnia dwa zagadnienia: standard rachunkowości oraz okres, za który informacje finansowe są wykorzystywane. OECD wyjaśnia, że sama okoliczność, iż lokalny rok obrotowy jednostki nie pokrywa się z Fiscal Year jednostki dominującej najwyższego szczebla, nie musi automatycznie oznaczać konieczności rezygnacji z lokalnego standardu rachunkowości.

Decydujące znaczenie ma również to, jaki okres dotyczący tej konkretnej jednostki jest faktycznie wykorzystywany przy przygotowaniu skonsolidowanego sprawozdania finansowego. 

Co więcej, nowe wytyczne pozwalają jurysdykcji stosującej QDMTT określić na potrzeby tego podatku własny wymagany okres rozliczeniowy – określany przez OECD jako Required QDMTT Fiscal Period.

Okres ten może być taki sam jak rok obrotowy jednostki dominującej, ale może również się od niego różnić. Przy spełnieniu pozostałych warunków QDMTT Safe Harbour obliczenia mogą nadal opierać się na lokalnym standardzie rachunkowości. OECD przesądza tym samym, że różnica pomiędzy okresem przyjętym dla QDMTT a rokiem obrotowym UPE nie powoduje sama w sobie utraty możliwości stosowania lokalnego standardu ani bezpiecznej przystani QDMTT. 

Wytyczne określają również sposób postępowania, jeżeli lokalne księgi konkretnej jednostki obejmują jeszcze inny okres niż wymagany okres QDMTT. W takiej sytuacji dane przypisywane do kalkulacji QDMTT powinny być ustalane zgodnie z zasadami lokalnego standardu rachunkowości dotyczącymi przyporządkowania wyników finansowych do odpowiednich okresów. OECD ilustruje to przykładem jednostek należących do tej samej jurysdykcji, z których jedna prowadzi księgi za rok kalendarzowy, a druga za okres od października do września. Jeżeli wymaganym okresem QDMTT jest rok kalendarzowy, do kalkulacji możliwe jest wykorzystanie danych drugiej jednostki za okres kończący się we wrześniu danego roku, zamiast wymuszania przekształcenia jej rachunkowości do roku jednostki dominującej. 

Zmiana ma szersze znaczenie dla konstrukcji Pillar Two. Globalny podatek minimalny został zaprojektowany jako system oparty na wspólnych zasadach i skoordynowanych rezultatach, ale wdrażany jest poprzez ustawodawstwa krajowe. Nadmiernie rygorystyczne wymaganie pełnego dostosowania lokalnych okresów i standardów rachunkowych do standardu stosowanego na poziomie grupy mogłoby prowadzić do konieczności tworzenia dodatkowych zestawów danych wyłącznie na potrzeby QDMTT. Nowe podejście OECD pozostawia państwom większą przestrzeń do wykorzystania istniejącej rachunkowości lokalnej, przy zachowaniu mechanizmów zapewniających porównywalny rezultat podatkowy.

Zagadnienie to ma również znaczenie z perspektywy polskich regulacji. Polska ustawa o opodatkowaniu wyrównawczym przewiduje, że podstawą obliczenia krajowego podatku wyrównawczego są co do zasady księgi i sprawozdania finansowe sporządzane zgodnie z ustawą o rachunkowości. Jednocześnie podatnicy należący do tej samej grupy powinni przyjmować jako rok obrotowy rok podatkowy jednostki dominującej najwyższego szczebla. Jeżeli według polskich zasad rachunkowości nie jest to możliwe, ustawa przewiduje przejście na standard stosowany przy sporządzaniu skonsolidowanego sprawozdania grupy. 

Wrześniowe Administrative Guidance rozszerza zatem dopuszczalną na poziomie OECD elastyczność w zakresie relacji pomiędzy lokalnym standardem rachunkowości, lokalnym okresem sprawozdawczym a rokiem jednostki dominującej. Nie oznacza to automatycznie określonego sposobu zmiany polskich przepisów, pokazuje jednak, że krajowe regulacje wdrażające QDMTT będą musiały być analizowane również w świetle kolejnych wytycznych Inclusive Framework. Ma to dodatkowe znaczenie w związku z uruchamianym pełnym procesem przeglądu krajowych legislacji, którego celem jest weryfikacja zgodności krajowych IIR, UTPR i QDMTT z uzgodnionymi zasadami globalnego podatku minimalnego. 

Nowe wytyczne są więc przykładem stopniowego przechodzenia prac nad Pillar Two z etapu projektowania systemu do rozwiązywania problemów ujawniających się w jego praktycznej implementacji. W tym procesie coraz większego znaczenia nabiera nie samo ustalenie 15- procentowego minimalnego poziomu opodatkowania, lecz zapewnienie, aby wspólne reguły mogły funkcjonować w państwach posiadających odmienne systemy rachunkowości, lata obrotowe i krajowe rozwiązania dotyczące QDMTT. Wrześniowa zmiana dotycząca lokalnych standardów rachunkowości pokazuje przy tym tendencję do poszukiwania większej elastyczności tam, gdzie nie prowadzi ona do naruszenia podstawowego celu systemu – osiągnięcia skoordynowanego i porównywalnego rezultatu podatkowego.

Źródło w linku