Szersze zwolnienie z CIT dla organizacji pozarządowych – mniej zależności od zapisów statutu

Magdalena Milejska - zespół CASP

Uwagi ogólne

22.10.2026 r. Sejm uchwalił nowelizację ustaw o PIT, CIT i ryczałcie (druk nr 3137). Dzień później przekazano ją Senatowi. 26.10.2026 r. senacka Komisja Budżetu i Finansów Publicznych zaproponowała trzy poprawki, które nie dotyczą zwolnienia dla organizacji pozarządowych. Jedną ze zmian jest dodanie nowej podstawy zwolnienia dochodów przeznaczanych na działalność pożytku publicznego.

Obecnie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT odwołuje się do określonego katalogu celów statutowych. Nie wszystkie zadania mieszczące się w ustawowej sferze pożytku publicznego zostały w nim wymienione. Nowe przepisy mają być stosowane do dochodów uzyskanych w roku podatkowym rozpoczynającym się po 31.12.2026 r.

Charakter i cel projektowanych zmian

Nowe zwolnienie, przewidziane w art. 17 ust. 1 pkt 6d ustawy o CIT, obejmie dochody organizacji pozarządowych w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w części przeznaczonej na działalność pożytku publicznego. Nie będzie wymagało wskazania konkretnej sfery tej działalności jako celu statutowego. Nie oznacza to jednak dowolności w określaniu przedmiotu działalności organizacji. Zakres prowadzonej działalności odpłatnej i nieodpłatnej nadal powinien wynikać ze statutu albo innego aktu wewnętrznego. Utrzymane zostaną także zasady dokumentowania przeznaczenia i późniejszego wydatkowania dochodu na cel objęty zwolnieniem.

Ograniczenie dotyczące działalności gospodarczej odnosi się do celu wykorzystania dochodu.

Samo uzyskanie dochodu z działalności gospodarczej nie oznacza automatycznej utraty zwolnienia, jeżeli zostanie on przeznaczony na uprawniony cel. Nadal trzeba jednak uwzględniać pozostałe wyłączenia przewidziane w art. 17 ustawy o CIT.

Analiza kluczowych zmian normatywnych

· nowa podstawa zwolnienia - dochody organizacji pozarządowych będą mogły korzystać ze zwolnienia w części przeznaczonej na działalność pożytku publicznego;

· szerszy zakres celów - preferencja zostanie powiązana ze sferą zadań publicznych określoną w ustawie o działalności pożytku publicznego, a nie wyłącznie z katalogiem dotychczasowego zwolnienia;

· krąg uprawnionych - nowa regulacja odwołuje się do definicji organizacji pozarządowej z art. 3 ust. 2; odrębny status organizacji pożytku publicznego nie będzie wymagany;

· granica działalności gospodarczej - zwolnienie nie obejmie dochodu przeznaczonego na prowadzenie takiej działalności; źródło uzyskania dochodu i cel jego wydatkowania należy oceniać odrębnie;

· przeznaczenie i wydatkowanie dochodu - dla zastosowania zwolnienia konieczne będzie wykazanie obu tych okoliczności zgodnie z zasadami art. 17 ustawy o CIT;

· zachowanie innych preferencji - nowy przepis nie uchyla dotychczasowego zwolnienia dla określonych celów statutowych ani zwolnienia przewidzianego dla organizacji pożytku publicznego;

· termin stosowania - nowa podstawa zwolnienia ma dotyczyć dochodów osiągniętych w roku podatkowym rozpoczynającym się po 31.12.2026 r.;

Uwagi, zastrzeżenia i ryzyka systemowe

· ryzyko błędnej oceny statusu - nie każdy podmiot prowadzący działalność pożytku publicznego mieści się w definicji organizacji pozarządowej wskazanej w nowym przepisie;

· ryzyko pominięcia wymogów statutowych - brak wymogu wskazania każdej sfery dla celów CIT nie znosi obowiązków określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego;

· ryzyko niewłaściwej kwalifikacji działalności odpłatnej - pobieranie wynagrodzenia nie przesądza jeszcze o prowadzeniu działalności gospodarczej, ale niektóre formy działalności odpłatnej mogą uzyskać taki charakter;

· ryzyko błędnego przypisania dochodu - dochód uzyskany z działalności gospodarczej trzeba odróżnić od dochodu przeznaczonego na jej finansowanie; znaczenie mają też inne ustawowe wyłączenia;

· ryzyko dokumentacyjne - organizacja powinna wykazać rzeczywiste wydatkowanie dochodu na cel uprawniający do zwolnienia oraz rachunkowo rozdzielać różne rodzaje działalności;

· ryzyko przedwczesnego rozliczenia - zmiana pozostaje na etapie prac parlamentarnych i nie obejmie dochodów z wcześniejszego roku podatkowego;

Organizacje powinny zweryfikować zakres prowadzonej działalności oraz sposób ujmowania przychodów, kosztów i wydatków w ewidencji. Szersze zwolnienie ograniczy zależność od dotychczasowego katalogu celów statutowych, lecz nie zwolni z wykazania, że dochód został przeznaczony i wydatkowany na działalność pożytku publicznego, a nie na działalność gospodarczą.